Propozycje MEN dotyczące czasu pracy nauczycieli mniej korzystne niż rozwiązania przewidziane
w Kodeksie pracy

Podczas spotkania z Krajową Sekcją Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” Ministerstwo Edukacji Narodowej przedstawiło wstępne założenia zmian dotyczących organizacji czasu pracy nauczycieli.

Z przedstawionych informacji wynika, że MEN planuje m.in.:

1. wprowadzenie definicji czasu pracy nauczyciela, zgodnie z którą nauczyciel pozostaje w dyspozycji pracodawcy w szkole lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy,
2. określenie zasad pracy w godzinach nadliczbowych,
3. zbliżenie systemu pracy nauczyciela do zadaniowego czasu pracy,
4. wprowadzenie okresu rozliczeniowego od 4 do 6 miesięcy,
5. wprowadzenie obowiązku ewidencjonowania czasu pracy nauczycieli.

W ocenie Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” przedstawione propozycje budzą poważne zastrzeżenia i rodzą realne zagrożenie dalszego zwiększania obciążeń nauczycieli.

Z zapowiedzi Ministerstwa wynika bowiem, że:

1. nie przewiduje się określenia dobowej normy czasu pracy nauczyciela,
2. nie wskazuje się jednoznacznie, że to pracodawca odpowiada za ewidencjonowanie czasu pracy,
3. dyrektor szkoły miałby samodzielnie ustalać zakres zadań nauczyciela, który mógłby być dowolnie zmieniany w trakcie okresu rozliczeniowego,
4. sposób prowadzenia ewidencji czasu pracy miałby być pozostawiony decyzji dyrektorów szkół,
5. praca w godzinach nadliczbowych miałaby być wykonywana na polecenie dyrektora,
6. na nauczyciela miałby zostać nałożony obowiązek zgłaszania dyrektorowi możliwości przekroczenia tygodniowej normy czasu pracy.

Brak określenia dobowej normy czasu pracy oznacza, że w praktyce nauczyciel może zostać zobowiązany do wykonywania pracy przez wiele godzin dziennie, a czas pracy może w niektórych przypadkach sięgać nawet 12 godzin dziennie.

Istnieje również poważne ryzyko, że w praktyce ciężar prowadzenia ewidencji czasu pracy zostanie przerzucony na samych nauczycieli, zamiast spoczywać – zgodnie ze standardami prawa pracy – na pracodawcy.

Proponowane rozwiązania przewidują również, że:

1. rekompensata za godziny nadliczbowe mogłaby mieć formę czasu wolnego albo wynagrodzenia,
2. czas wolny miałby być udzielany dopiero w kolejnym okresie rozliczeniowym,
3. sposób rekompensaty za pracę w godzinach nadliczbowych zależałby od decyzji dyrektora szkoły, co w praktyce oznacza pozostawienie tej kwestii arbitralnej decyzji pracodawcy.

MEN zapowiada również wprowadzenie wynagrodzenia za opiekę podczas wycieczek szkolnych w formie procentu wynagrodzenia zasadniczego, jednak do tej pory nie przedstawiono żadnej konkretnej propozycji wysokości tego świadczenia.

Stanowisko Prezydium KSOiW NSZZ „Solidarność” wobec tej propozycji jest zdecydowanie negatywne.

W ocenie Prezydium, założenia MEN w kilku kluczowych obszarach zapewniają słabszą ochronę czasu pracy niż standardy obowiązujące w Kodeksie pracy.

W praktyce zaproponowane rozwiązania mogą oznaczać:

1. dalsze zwiększanie liczby zadań powierzanych nauczycielom,
2. przerzucenie odpowiedzialności za przekroczenie czasu pracy na samych nauczycieli,
3. możliwość dowolnego kształtowania zakresu obowiązków nauczyciela na poziomie szkoły,
4. ryzyko pracy nawet kilkanaście godzin dziennie, bez jasnych ograniczeń dobowych.

Takie rozwiązania nie zapewniają realnych mechanizmów ochrony 40-godzinnego tygodnia pracy nauczyciela i w wielu aspektach są mniej korzystne niż standardy wynikające z Kodeksu pracy.

Krajowa Sekcja Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” podkreśla, że czas pracy nauczycieli musi być jasno określony, przejrzysty i chroniony przepisami prawa, a nie pozostawiony dowolnej interpretacji na poziomie poszczególnych szkół.

Regulacje dotyczące czasu pracy nauczycieli nie mogą prowadzić do dalszego zwiększania obciążeń zawodowych bez odpowiednich gwarancji prawnych i finansowych.

Jednocześnie Krajowa Sekcja Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” podkreśla, że posiada własne, kompleksowe propozycje rozwiązań legislacyjnych dotyczących ewidencji i organizacji czasu pracy nauczycieli, które zapewniają:

1. przejrzyste i jednolite zasady ewidencjonowania czasu pracy,
2. wyraźny podział obowiązków między nauczycielem a pracodawcą,
3. rzeczywistą kontrolę przestrzegania 40-godzinnego tygodnia pracy,
4. większą ochronę czasu pracy nauczycieli niż rozwiązania proponowane przez MEN.

Propozycje przygotowane przez Krajową Sekcję Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” zostaną przedstawione w dalszych pracach nad zmianami przepisów dotyczących organizacji pracy nauczycieli.

KSOiW na spotkaniu w MEN reprezentowali:
Wiesława Stec, mecenas Tomasz Gryczan i Krzysztof Wojciechowski

Komunikat do pobrania