Szanowna Pani Minister,
Krajowy Sekretariat Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność” zwraca się z wnioskiem o podjęcie działań legislacyjnych zmierzających do podwyższenia minimalnej wysokości dodatku za wychowawstwo określonego w art. 34a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela oraz o rozszerzenie gwarancji jego przyznawania na nauczycieli przedszkoli.
Zgodnie z art. 34a Karty Nauczyciela minimalna wysokość dodatku funkcyjnego z tytułu sprawowania funkcji wychowawcy klasy została określona na poziomie 300 zł miesięcznie. Regulacja ta miała na celu ujednolicenie minimalnego standardu wynagradzania w skali kraju. Jednak w praktyce obowiązująca kwota nie odpowiada ani aktualnemu zakresowi obowiązków wychowawczych, ani realiom ekonomicznym ostatnich lat.
Należy przy tym podkreślić, że od momentu wprowadzenia ustawowej minimalnej wysokości dodatku za wychowawstwo w kwocie 300 zł miesięcznie, nastąpił znaczący wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych. Z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że skumulowana inflacja w latach 2020–2025 wyniosła około 50%. Oznacza to, że realna siła nabywcza kwoty 300 zł uległa istotnemu obniżeniu – obecnie odpowiada ona wartości około 200 zł w odniesieniu do cen z 2019 r., co oznacza realny spadek wartości dodatku o około jedną trzecią. W praktyce więc nominalnie niezmieniony dodatek za wychowawstwo w ostatnich latach uległ znacznemu obniżeniu, mimo że zakres obowiązków wychowawców w tym czasie wyraźnie się zwiększył.
Wychowawca pełni obecnie funkcję koordynatora pomocy psychologiczno-pedagogicznej, mediatora w konfliktach rówieśniczych i rodzinnych, osoby pierwszego kontaktu dla rodziców w sytuacjach kryzysowych oraz partnera instytucji wspierających rodzinę i dziecko. Coraz częściej odpowiada również za działania interwencyjne związane z kryzysami emocjonalnymi i problemami zdrowia psychicznego uczniów. Odpowiedzialność ta ma wymiar wychowawczy, organizacyjny, opiekuńczy, a w wielu przypadkach także prawny.
Minimalna kwota określona w art. 34a stała się w praktyce w wielu jednostkach samorządu terytorialnego stawką faktycznie obowiązującą, bez dodatkowej waloryzacji. Brak mechanizmu indeksacji powoduje, że realna wartość dodatku systematycznie spada wraz ze wzrostem cen towarów i usług. Taki stan rzeczy nie sprzyja stabilizacji kadrowej ani nie stanowi realnej zachęty do podejmowania funkcji wychowawcy.
Krajowy Sekretariat Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność” od lat postuluje podniesienie minimalnej wysokości dodatku za wychowawstwo do poziomu co najmniej 15% wynagrodzenia zasadniczego nauczyciela mianowanego miesięcznie, czyli kwoty ok 850 zł. Kwota ta stanowiłaby proporcjonalną rekompensatę za odpowiedzialność wychowawczą oraz uwzględniałaby zarówno rozszerzony zakres obowiązków, jak i realny spadek wartości pieniądza w ostatnich latach.
Jednocześnie zwracamy uwagę na konieczność objęcia analogiczną gwarancją nauczycieli przedszkoli. Nauczyciele wychowania przedszkolnego odpowiadają za stałą opiekę nad oddziałem, współpracę z rodzicami, diagnozowanie potrzeb rozwojowych dzieci oraz organizację pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Zakres ich odpowiedzialności wychowawczej i opiekuńczej uzasadnia przyznanie im tożsamego, gwarantowanego dodatku.
W związku z powyższym wnosimy o:
- podwyższenie minimalnej wysokości dodatku określonego w art. 34a Karty Nauczyciela,
- wprowadzenie mechanizmu waloryzacji dodatku w powiązaniu ze wskaźnikiem inflacji,
- objęcie regulacją nauczycieli przedszkoli,
- zabezpieczenie finansowania zmian w ramach części ogólnej kwoty potrzeb oświatowych.
Podjęcie powyższych działań jest niezbędne dla wzmocnienia funkcji wychowawczej systemu oświaty oraz zapewnienia realnej, a nie jedynie nominalnej, rekompensaty za odpowiedzialność ponoszoną przez nauczycieli.
Z wyrazami szacunku
Przewodniczący KSNiO NSZZ „Solidarność”
dr Waldemar Jakubowski
